10.Sınıf Tarih Kitabı Sayfa 128-129-130-131 Cevapları

YARDIM İÇİN FACEBOOK HESABIM : https://www.facebook.com/mehtap.simsek.35
By admin - Tarihi: Pazartesi, Mart 4, 2013 - Kaydet & Paylaş - Yorum Yaz

10.Sınıf Tarih Kitabı Sayfa 128-129-130-131 Cevapları MEB

SAYFA 128

SORU : Rusya’nın sıcak denizlere inme politikasının Osmanlı Devleti’ne etkilerini araştırınız

Rusya, coğrafi olarak kuzeyindeki buzlarla kaplı denizler ile güneyinde
boğazlara ve Karadeniz’e sahip Osmanlı Devleti arasında sıkışmış kalmış, sıcak
denizlere çıkışı olmayan bir ülke konumundadır. Bu nedenle deniz ticareti
gelişmemiştir. 18. yüzyılın başlarında tahta çıkan Çar I. Petro’dan itibaren sıcak
denizlere çıkmak ve dünya hakimiyetini eline geçirmek politikasını prensip edinen
Rusya, kendisine yayılma alanı olarak Osmanlı coğrafyasını seçmiştir. Boğazları ele
geçirerek Karadeniz’e hakim olmak isteyen Rusya bu amacını gerçekleştirebilmek
için çaba sarfetmiştir. Zaman zaman bu amacını gerçekleştirmeye çok yaklaşan
Rusya, karşısında menfaatleri gereğince Osmanlı Devleti’ni destekleyen İngiltere ve
Fransa’yı bulmuştur. Rusya, yaklaşık iki asır boyunca bu amacını
gerçekleştirememiştir.devamını okumak için tıklayın

SORU : Yukarıdaki haritalara göre Rusya’nın genişleme politikasının Osmanlı Devleti üzerindeki sonuçları
neler olmuştur?Açıklayınız

Rusya’nın yükselişe, Osmanlı Devleti’nin ise gerilemeye başladığı bu dönemde; Osmanlı-Rus
ilişkilerini belli coğrafi bölgelere hâkim olma mücadelesi çerçevesinde değerlendirmek gerekir. Her iki
devletin çıkarları Balkan, Kırım ve Kafkasya toprakları üzerinde çatışır.Haritaya bakınca Rus topraklarının
genişlediğini, Osmanlı Devleti’nin ise toprak kaybettiğini görürüz.

 

SAYFA 129

SORU : Rusların genişleme politikasının günümüz Türk dünyası üzerindeki sonuçlarını araştırınız

Türk Dünyası, 20. yüzyılın sonları ve 21. yüzyılda tüm Türk halkları için kullanılan coğrafi ve kültürel bir kavramdır.[1] Oldukça geniş bir coğrafya alanını kapsayan Türk Dünyası içinde en batıda Kosova, Karadağ, en doğuda Moğolistan yer alır. Bu coğrafyayı Avrasya coğrafyası olarak belirtmek mümkündür.

Türk Dünyası kavramı Türk halklarının Orta Asya, Anadolu, Kafkasya, Rusya-Sibirya, Orta Doğu, İran ve Balkanlar coğrafyasında genel bir yayılım gösteren Türk halklarını ve Türk devletlerini ifade etmektedir.

Rusya’nın Kafkasya Topraklarını İşgali
Kuzey Kafkasya’ya yerleşmeye çalışan Rusya’yı bölgede ancak 10. yüzyılda görebiliriz. Bu
dönemde her ne kadar Türk ve Moğol etkisinden daha az etkide bulunsalar da, Moskova bu
yüzyıllarda Kafkasya’nın kuzeyinin kendisi için önemini kavramış bulunmaktadır. Rusya ile
Kuzey Kafkasya arasındaki ilk ilişki 914 senesinde “Variyag” adlı sefer heyetinin Don ve Volga
Nehirlerinden geçmesiyle başlamıştır. Kırım’ı ilhak ederek Kuzey Kafkasya’ya nüfuz etme
imkânı bulan Osmanlı, Kafkasya’nın tamamını birtakım nedenlerden dolayı kaybetmiştir. Bu
nedenlerin en önemlileri, İran ile olan savaşlar ve başka bölgelere yoğunluk verilerek
Kafkasya’nın unutulmasıdır.
Rusya’nın Kafkasya’da ilk hâkimiyeti “Kazan” şehrini ele geçirmesiyle başlar. 1552 yılında
Kazan’ın ele geçirilmesinin ardından 1554 yılında da Astrahan ele geçirilmiş ve Rusya
Kafkasya’da kalıcı olmaya başlamıştır. Ancak işgallerin sistemli hale getirilmesi Büyük Petro
döneminde mümkün olmuştur. Büyük Petro sınırları doğuda Hindistan, batıda ise İstanbul
olan bir dünya imparatorluğu kurmak istemiş ve politikasını bu amaç doğrultusunda
uygulamaya koymuştur. Öncelikle Kuzey Kafkasya’ya seferler düzenleyerek Çerkezistan’ın
önemli bir bölümünü, daha sonra ise İran’a ait olan Derbent, Bakü, Geylan, Mazenderan ve
Esterabad şehirlerini ele geçirmiştir.
Büyük Petro’nun ölümünün ardından Çariçe Katerina (1763) dönemine kadar Kuzey
Kafkasya’ya sefer yapılmamış, ancak Çariçe Katerina ile birlikte Ruslar Kafkasyalılar ile on dört
sene savaşmışlardır. Kuzey Kafkasya’da Kazak Cumhuriyeti’ne de son veren Rusya “Kazak
Stanitsa”ları kurarak Kazakları Rusların Kafkaslardaki öncü karakolu ve baş istilacıları
yapmışlardır. Ruslara olan düşmanlığın sona erdirilmesi için de ele geçirilen topraklar
Kazaklara geri verilmiştir. 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması’yla birlikte Gürcistan Osmanlı
hâkimiyetinden çıkarak Rusya’ya dâhil olmuştur. 18. yüzyılın sonunda Rusya, Güney Kafkasya
da dâhil olmak üzere Kafkasya’da hâkimiyetini tamamlamıştır. 19. yüzyılda Kuzey Kafkasya
bölgesi kanlı savaşlara ve sürgünlere tanık olmuştur
Rusların Kafkasya’ya yerleşme politikasının sonucu olarak;sadece 1864’te 1 milyon 500 bin
Kafkasyalı yurdundan olmuş, binlercesi sürgün yolculuğunda açlık ve kötü koşullara yenik
düşerek can vermiş, binlercesi Karadeniz’in dalgalarına dayanamayan gemilerin batmasıyla
engin sularda boğulmuş, yüzlercesi kalıcı hastalığa yakalanmış, binlercesi getirildikleri
yerlerde köle olarak satılmış, yüzlerce kadın zorla tecavüze uğramıştır. Ayrıca sürülenlerin
toprakları, evleri ve sahip olduğu diğer tüm mal varlıkları Kafkasya’ya ikame ettirilen Rus ve
Kazaklara verilmiştir
Rusya’nın emperyalist ilgisi kendi toprakları dışındaki yakın çevresiyle sınırlı değildir. Rusya
Federasyonu, bir asra yaklaşan bir süredir kendi toprak bütünlüğü içerisinde olmalarına
rağmen diğer Kafkas Cumhuriyetleri’ne karşı da emperyalist bir ruhla hareket etme çelişkisi
içerisindedir. Üstelik SSCB’nin dağılmasından sonra bile Çeçenistan dışında diğer Kafkas
ülkelerinden hiçbirinde Rusya Federasyonu’nun toprak bütünlüğünü tehlikeye sokacak ciddi
bir hareket gözlemlenebilmiş değildir. Tam tersi Rusya’nın egemenliği altına aldığı yerlerdeki
korku ve kuşkuya dayalı baskıcı tutumları ve beslediği emperyalist ruh, bölge insanlarına
1864’ü unutma şansı vermemektedir. Rusya buralarda kendi egemenliğinden şüphe
edercesine hareket etmekte ve halkların dizginlerini elinde tutmak için baskıcı eğilimlere
yönelmektedir. Rusya bugün de bazı uluslararası metinlere imza atmakla birlikte özellikle
Avrupa ülkelerinin güvenini hala kazanamamıştır.
Bağımsız Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti’nin Kurulması
1917 yılında Çarlık Rusya’sında Bolşevik Devrimi patlak vermiştir. Devrim Rus olmayan
milletlerin hürriyetlerini ilan etmesine imkân tanımıştır. Bolşevikler iktidarı ele geçirir
geçirmez Rusya’da yaşayan halklarla barış ve uzlaşma içinde olduklarını belirterek onların
desteğini almak istemişlerdir. Bu politika doğrultusunda Stalin, 5 Aralık 1917 günü Rus
olmayan milletlere şunları söylemiştir “Rusya Müslümanları, Volga kıyıları ve Kırım Tatarları,
Sibirya ve Türkistan Kırgızları, Güney Kafkasya Türkleri ve Tatarları, Kafkas Çerkesleri, Çarlar
ve Rusya’nın diktatörleri tarafından camileri, ibadethaneleri tahrip edilen itikadleri ve
ananeleri çiğnenen sizler; şimdi inançlarınız, adetleriniz, milli müesseseleriniz ve kültürünüz
serbesttir, dokunulmazdır.”
Rusya’nın da içinde olduğu karışık dönemden faydalanan Kuzey Kafkasya’nın siyasi liderleri
Viladikafkas’ta “Kuzey Kafkasya ve Dağıstan Ulusları Kurultayı”nı toplayarak “Birleşik Kafkas
Dağlıları Birliği’nin Geçici İdaresi” adı altında ulusal bir kuruluş meydana getirmişlerdir. Bu
kongre Kuzey Kafkas halklarının her ne kadar etnik açıdan bölünmüş olsalar da Rusya’ya karşı
bir birlik ve beraberlik içinde hareket ettiğini göstermektedir. Ayrıca kongre bağımsız bir
Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti’ne doğru atılan önemli bir adım olmuştur. Balkanlarla
karşılaştırıldığında bile çok daha fazla karmaşık yapıda olan etnik gruplar, büyük güç Rusya
söz konusu olduğunda ortak bir fikri paylaşmaktadırlar. Bu fikir: “Bağımsızlık” fikridir.

 
SORU : 1535 ve 1740 kapitülasyonları arasındaki farklılıkları açıklayarak ve bu farklılıklardan yola çıkarak
kapitülasyonların Osmanlı ekonomisi üzerindeki etkilerini tartışınız

Osmanlı Kapitülasyonları, Osmanlı İmparatorluğu’nda yabancılara verilen ekonomik, adli, idari vb. hak ve ayrıcalıklardır. Kapitülasyon kelimesi Latince caputtan (baş) gelir ve baş eğmek, teslim anlaşması yapmak anlamlarını taşır

18 Subat 1536’da Kanunî Sultan Süleyman Hân’in Fransa Krali Birinci François’e verdigi “Uhûd-i atika” meshurdur. Kanuni’nin Osmanli Devleti’nin iktisadî, siyasî, askerî ve sosyal bakimdan en güçlü oldugu onaltinci yüzyilda; fakir, zayif, muhtaç ve kralini dahi esaretten kurtardigi Fransa’ya imtiyaz vermesi ileriye dönük ticari ve siyasi yatirimdir.

Zamanla Avrupa devletlerinin suistimalleri ve Osmanli Devleti’nin zayiflamasi ile daha önce verilen kapitülasyonlar, Osmanlinin aleyhine dönmege basladi. Osmanli Devleti ondokuzuncu yüzyil boyunca kapitülasyonlardan kurtulmanin çarelerini aradi. Fakat dis borçlanmalar sebebiyle her seferinde bütün yabanci devletleri karsisinda buldu

Kısaca 1535 yılında Osmanlı’nın çıkarları doğrultusunda verilen kapitülasyonlar,1740 yılında Osmanlının aleyhine dönmeye başladı.

 

SAYFA 130

SORU : Rus donanması hangi güzergâhı izleyerek Çeşme’de Osmanlı donanmasını yakmıştır

Eflâk ve
Boğdan’ı ele geçirerek Kırım’ı işgal ettiler. Rusya kazandığı bu
başarılarla etki alanını Mora’ya kadar genişletmek istedi. Baltık
Denizi’ndeki donanmasını, Mora kıyılarına ulaştırdı. Mora halkını
ayaklanmaya teşvik etti. Mora’da çıkan isyanı Osmanlı Devleti
bastırdı. Bu durum karşısında Mora’dan ayrılan Rus donanması,
İzmir’in Çeşme Limanı’na ani bir baskın yaparak Osmanlı
donanmasını yaktı (1770).

SORU : Grek ve Dakya projelerini Rusların Osmanlı Devleti üzerindeki tarihi hedefleri açısından
değerlendiriniz

Ruslar sıcak denizlere inebilmek için boğazları elinde bulunduran Osmanlı Devletini her zaman yıkmak istemişlerdir.
Türkleri Avrupadan atmak İstanbulu ele geçirmek,Osmanlı topraklarını paylaşmak için başka milletlerlede çıkar birliği yapmışlardır.

 

SAYFA 131

SORU : Metinden yola çıkarak sizce Küçük Kaynarca Antlaşması’nın maddelerinden hangisi Osmanlı
Devleti’nin geleceği açısından en ağır şartlı olanıdır?

AÇIKLAMA : Bu sorunun cevabını hatırlayamadım.

SORU : Haritayı inceleyiniz. Kırım’ın elden çıkması, Osmanlı Devleti’nin güvenliğini nasıl etkilemiş olabilir?
Açıklayınız.

Kırım’ın tarihin her döneminde stratejik bir önemi vardır.Kırım’ı alan Osmanlı Devleti Karadeniz’i bir Türk
gölü yapmış kuzey güvenliğini sağlamıştı.Kırım’ın elden çıkması Osmanlı Devleti’nin kuzey güvenliğini tehlikeye sokmuştur.

Kategorisi Tarih • Tags: , , , , , , , , ,

Yorum Yaz

Protected by Copyscape Online Infringement Detector